Có rất nhiều công cụ và khái niệm về quản lý môi trường và phát triển bền vững đã được nghiên cứu, việc xác định phương thức tiếp cận, cách ứng dụng cũng như những điểm mạnh, điểm yếu trong lĩnh vực này đang gặp phải những khó khăn. Vì vậy, nhu cầu cần có một tầm nhìn hệ thống về quản lý bền vững và sử dụng có mục đích các công cụ, các khái niệm thích hợp trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Bài viết này mô tả những khó khăn chính trong việc phát triển bền vững doanh nghiệp, đồng thời đưa ra một cái nhìn tổng quan về thực tế áp dụng đối với một loạt các khái niệm và các công cụ quản lý khác nhau trong việc duy trì, phát triển bền vững đối với doanh nghiệp.

Trong suốt thập kỷ qua, ngày càng có nhiều công ty đã áp dụng các công cụ quản lý môi trường, đã thay đổi quan niệm từ việc coi các vấn đề về môi trường và xã hội như những rào cản công nghệ thành cơ hội, thách thức về kinh tế. Việc quản lý xã hội và bảo vệ môi trường đã được thiết lập và trở thành vấn đề cấp thiết đối với các tổ chức trên khắp thế giới. Rất nhiều doanh nghiệp và hiệp hội công nghiệp đã không ngừng theo đuổi việc vận hành hiệu quả sinh thái, phát triển bền vững doanh nghiệp và quản lý bền vững doanh nghiệp. Tầm nhìn về phát triển bền vững bao quát cả ba lĩnh vực bao gồm kinh tế, sinh thái và xã hội đã ngày càng trở nên quan trọng, đồng thời đã chuyển dần từ trạng thái lý thuyết, trừu tượng sang trạng thái công việc hữu hình, cụ thể.

Những thách thức trong quản lý bền vững

- Thách thức về sinh thái

Thách thức về sinh thái chính là những gánh nặng mà các hoạt động kinh tế tác động lên hệ sinh thái. Hệ sinh thái chỉ có thể cho phép gánh đỡ đến một giới hạn nhất định nào đó trước khi có những tổn thất dài hạn xảy ra (ví dụ như sự suy giảm về đa dạng sinh học, hiện tượng hiệu ứng nhà kính,...). Mục đích là để bảo vệ môi trường tự nhiên xét về lâu dài, bảo đảm khả năng hấp thu và năng lượng tái tạo, bảo tồn đa dạng sinh học. Thách thức về sinh thái là phải giảm được gánh nặng môi trường, gây ra bởi doanh nghiệp một cách trực tiếp hoặc gián tiếp, qua đó nâng cao hiệu lực sinh thái của hoạt động doanh nghiệp.

- Thách thức về xã hội

Doanh nghiệp là những tổ chức nằm trong phạm vi của xã hội và phụ thuộc vào sự chấp nhận của xã hội. Họ phải quan tâm đến những tác động xã hội đối với mỗi cá nhân, các nhóm người và toàn xã hội nói chung. Mục đích nhằm nâng cao hiệu lực về xã hội và qua đó cải thiện hiệu lực sinh thái của hoạt động doanh nghiệp.

- Thách thức kinh tế đối với vấn đề quản lý môi trường và xã hội

Đối với các doanh nghiệp hoạt động nhằm tìm kiếm lợi nhuận trong môi trường cạnh tranh thì họ được thành lập và hoạt động đơn thuần nhằm mục đích kinh tế. Việc quản lý môi trường xã hội của doanh nghiệp liên tục phải đối diện với những thách thức của việc nâng cao giá trị doanh nghiệp (giá trị cổ phiếu) và việc đóng góp tạo ra lợi nhuận hoặc ít nhất là giảm thiểu chi phí vận hành. Thách thức về kinh tế đối với quản lý môi trường và xã hội bao gồm hai phần: nâng cao hiệu quả sinh thái và cải thiện hiệu quả xã hội. Khác với những thách thức mang tính hiển nhiên về hiệu lực sinh thái và xã hội, trọng tâm của hiệu quả sinh thái và xã hội là tỷ lệ giá trị gia tăng đối với những tổn thất về mặt sinh thái (tác động về môi trường gây ra bởi sự suy kiệt nguồn lực, sự bốc hơi,...) hoặc tỷ lệ giá trị gia tăng đối với những tổn thất về mặt xã hội (tác động về xã hội gây ra bởi những hậu quả không mong đợi về mặt xã hội, thiếu phúc lợi xã hội,...). Do vậy, thước đo về mặt xã hội hoặc sinh thái phải được gắn liền với thước đo kinh tế, đây là trọng tâm của các hoạt động kinh tế. Trong cả hai trường hợp thì vấn đề đặt ra là phải tối ưu hoá tỷ lệ này bằng cách giảm thiểu những tác động gia tăng và nâng cao phần giá trị gia tăng.

-Thách thức về tích hợp

Thách thức về tích hợp xuất phát từ hai mục tiêu dẫn đến quản lý bền vững. Một mặt, nhiệm vụ đặt ra là phải đồng thời đáp ứng được thách thức đề cập trên. Mặt khác, cần có phương pháp tích hợp giữa việc quản lý môi trường, xã hội với những khái niệm và công cụ sử dụng trong quản lý truyền thống theo định hướng tiết kiệm chi phí. Hiện tại, những vấn đề liên quan đến môi trường và xã hội thường được đặt riêng biệt với quản lý kinh tế. Điều này có thể dẫn đến việc xác định không đầy đủ đối với cả những xung đột và những yếu tố thông thường, và thất bại một phần hoặc hoàn toàn trong việc chỉ ra những vấn đề đó. Ngược lại, mục đích của quản lý bền vững là tiếp cận tích hợp đối với những vấn đề về sinh thái, xã hội và kinh tế.

Thách thức về bền vững kể trên - xuất phát từ định hướng phát triển bền vững - khiến doanh nghiệp cũng như các phòng ban, bộ phận phải đối mặt với hàng loạt những nhiệm vụ mới. Tuỳ thuộc vào từng lĩnh vực hoạt động, mỗi doanh nghiệp sẽ phải sử dụng những khái niệm và những công cụ khác nhau để thực hiện các công việc nàyb một cách hiệu lực và hiệu quả. Trong một số trường hợp, doanh nghiệp phải chấp nhất vừa thử áp dụng vừa kiểm tra đối với những khái niệm và công cụ quản lý, và rất nhiều trong số đó phải thường xuyên được cập nhật phù hợp với những yêu cầu và những phát triển mới. Bên cạnh đó thì một số khái niệm và công cụ lại được phát triển riêng nhằm đáp ứng thách thức về bền vững. Phần lớn các khái niệm và công cụ hiện nay do thiếu định nghĩa một cách rõ ràng đã gây không ít khó khăn cho các nhà thực hành và các chuyên gia trong việc có một cái nhìn tổng thể. Đây cũng chính là những cản trở trong việc cân nhắc lựa chọn giải pháp khả thi nhất cho mỗi một nhiệm vụ cụ thể.

Đây chính là xuất phát điểm của báo cáo tóm lược do Trung tâm quản lý bền vững xuất bản, kết hợp với Bộ Môi trường, Bảo tồn thiên nhiên và An toàn hạt nhân (BMU) và Liên đoàn công nghiệp Đức (BID) năm 2002.

- Hướng dẫn về quản lý bền vững

Báo cáo về "Quản lý bền vững trong doanh nghiệp" (BMU & BID 2002) được coi là nguồn ý tưởng đối với các cán bộ quản lý cấp cao của các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs). Đối với các doanh nghiệp lớn đang phải bắt đầu đối mặt với thử thách của việc phát triển bền vững doanh nghiệp. Đặc biệt, mục tiêu của báo cáo này là:

- Mô tả những thách thức chính của việc phát triển bền vững mà các công ty đang phải đối mặt hiện nay;

- Xác định những khái niệm và công cụ chính mà các công ty và các nhân viên của họ cần sử dụng để đáp ứng được những thách thức về bền vững;

- Mô tả những khái niệm và công cụ quản lý bền vững và vạch ra những điểm yếu, điểm mạnh tương ứng.

Báo cáo này cung cấp một cái nhìn rõ ràng về những khái niệm và công cụ quan trọng nhất của quản lý bền vững doanh nghiệp theo thứ tự chữ cái. Trong số 46 khái niệm và công cụ thì có một số đã được biết đến rộng rãi và đã được sử dụng một cách thành công trong thực tế. Một số cách tiếp cận khác ít thông dụng hơn nhưng có khả năng thích ứng với những nhiệm vụ mới phát sinh. Mỗi một khái niệm hoặc công cụ đều có một bảng giải thích đi kèm về cách thức áp dụng, điểm mạnh, điểm yếu cũng như khả năng trong việc đáp ứng những thách thức về bền vững.

Theo ASEP Newsletter
(Theo VPC)